ایران سیاهپوش سیدالشهدا/قصه لبِ تشنه‌‌ حسین(ع) دل را «آب» می کند

خبرگزاری مهر – گروه استان‌ها: دکمه‌های لباس مشکی پسرش را یکی‌یکی می‌بندد، دست‌هایش می‌لرزد و شاید هم‌دلش، چشم‌های پسربچه نگاه خسته و گرفته مادر را می‌پاید، به دکمه‌های آخر نرسیده اشک می‌شود و نگاه بارانی‌اش را پشت پنجره می‌برد.

صدای هیئت گوش خانه را پر می‌کند، “این بدن از کیست که سر ندارد. عزیز زهراست، کفن ندارد…»

مادر نگاه بارانی‌اش را از پشت پنجره جمع می‌کند و دوباره سروقت دکمه‌های باقی‌مانده لباس مشکی می‌رود؛ این بار دست‌هایش نمی‌لرزد، دلش آشوب است و پسرش هم می‌داند که این حال و هوای هرساله مادر در محرم است، صبح عاشورا که می‌شود خانه‌شان حال دیگری دارد.

دکمه آخر لباس مشکی هم‌بسته می‌شود و حالا “حسینِ» کوچک مادر آماده است، مادر دیگر نه بغض دارد و نه اشک، نه دست‌هایش می‌لرزد و نه نگاهش، صدای بسته شدن در، خانه را تنها می‌گذارد، هنوز صدای هیئت می‌آید و نوحه‌خوان فریاد می‌زد: لبیک یا حسین(ع).

شهر روی نوا و نوحه و نام “حسین»

ایران اسلامی روی نوا و نوحه و نام “حسین» اوج گرفته، دور یا نزدیک فرقی ندارد، صدا خیلی خیلی زود گوش و دلت را همراه می‌کند، هیئت‌های مذهبی از اول محرم خیمه‌های عزا را به پا کرده‌اند و شب و روز شهر را شور و شعور بخشیده‌اند.

کوچه‌ها را که قدم می‌زنی از شهر و روستا تا دورترین آبادی این دیار حرف و کلام یکی است، محرم حسابش با همه آئین‌ها جداست، ایرانِ سیاه‌پوش در محرم حال و هوایش یکی است، غرب و شرق و شمال و جنوب ندارد، ترک و لر و کرد و بلوچ و ترکمن و عرب هم ندارد، اینجا همه لهجه‌ها و زبان‌ها و اقوام، حسین(ع) را صدا می‌زنند.

آیین‌های سنتی عاشورایی روایت گر عاشقانه‌ای حزن‌انگیز از مردمان ایران است، عاشقانه‌ای که گاه سرتاپای اهالی این دیار را در خاک و “گِل» فروبرده تا هر عزاداری زمزمه کند: آب حیات من است خاک سر كوى تو.

روایت این عاشقانه از روزها قبل از عاشورا شروع می‌شود، از ایامی که همه‌چیز مهیای عرض ارادتی دیگر است. خیمه‌ها در شهر پا می‌گیرد؛ دیوارها و خیابان‌ها سیاه‌پوش می‌شوند و نوحه‌های محلی تا روستاهای دورافتاده ضجه می‌زنند.

نوحه اول؛ “یل یاتار طوفاتن یاتار / یاتماز حسینین پرچمی»

گوشه حسینیه اعظم زنجان ایستاده‌اند، جمعیت هرلحظه اضافه می‌شود، هرسال دسته‌جمعی اینجا قرارشان را مدار می‌کنند، همه بچه‌های فامیل و محله…ولی امسال یک نفرشان کم است و حالا دلشان پیش همان یک نفر است.

وسط عزاداری امسال دنبال حاجت هستند و می‌دانند هیچ جا مثل اینجا نباید چشم‌به‌راه حاجت‌روا شدن ماند، دست‌هایشان را بالا می‌برند و سینه می‌زنند.

صدای نوحه‌خوان بلند می‌شود و حسینیه را به اوج می‌برد: “یل یاتار طوفاتن یاتار / یاتماز حسینین پرچمی»؛ و به‌راستی همه بادها و طوفان‌ها می‌خوابند ولی این پرچم حسین است که تا همیشه تاریخ برافراشته خواهد ماند.

عزاداری حسینیه زنجان روایتی از هشتم ماه محرم و “یوم العباس» است تا دهم و یازدهم محرم که زینبیه زنجان هم میزبان عزاداران می‌شود، اجتماعی که علاوه بر هزاران زنجانی مردم عزادار ایران اسلامی و حتی مشتاقان این مراسم را از جای‌جای جهان به این محل می‌کشاند.

نوحه دوم؛ “برار برار زینبِ نالو میکه/ گریوه وه حال یتیمو میکه»

اینجا دامنه فلک الافلاک است، دانه‌های “گِل» روی صورت عزاداران خشک‌شده و هر بار با بارانی نَم می‌گیرند، دست‌ها که بالا می‌رود و پایین می‌آید غباری از اندوه هیئت را به اوج می‌برد و هوای غریبی مهمان شهر می‌شود.

http://media.mehrnews.com/old/Original/1392/08/22/IMG23114639.jpg

اشک‌ها راه خود را روی صورت عزاداران پیدا می‌کنند و بی‌تاب و بیگاه راهی می‌شوند؛ نوای غریبیِ زینب این بار وِرد زبان عزاداران می‌شود: برار برار زینبِ نالو میکه/ گریوه وه حال یتیمو میکه.

اینجا کلمات سوگوارند، سوگوار یتیمی و اسیری فرزندان دردانه زهرا، و امان از دل بی‌تاب زینب کبری…امان…

لرستانی‌ها هرساله با فرارسیدن دهم محرم، با درست کردن حوضچه‌های گِل و گِل مالی کردن خود، عزادار بودن و اوج اندوه خود را برای سید و سرور شهیدان ابراز می‌کنند. آیینی که فقط در لرستان اجرا می‌شود و می‌توان آن را خاکی‌ترین آئین عاشورایی جهان دانست.

نوحه سوم؛ “ابدا والله ما ننسا حسینا»

اینجا جنوب ایران است، آبادان و خرمشهر و اهواز ندارد، جای‌جای خوزستان ایام محرم که می‌شود رنگ عزا می‌گیرد، مردم عرب‌زبان خوزستان دسته‌دسته می‌شوند و به سبک مرسوم “کربلایی» سینه می‌زنند.

پیرزنی گوشه تکیه چادر عربی‌اش را روی صورتش کشیده است، نوحه‌خوان در صدایش با فرازوفرودی خاص اندوهشان را دوچندان می‌کند تا صدای گریه، بخش زنانه را به اوج ببرد، می‌گویند مادر شهید است و هرساله همان گوشه می‌نشیند و برای قبول شدن نذرش درراه حسین(ع) دعا می‌خواند.

http://media.mehrnews.com/old/Original/1392/08/24/IMG11532633.jpg

صدای نوحه‌خوان بلندترمی شود: “ابدا والله ما ننسا حسینا»؛ و این ماجرای دلدادگی مردمی است که فریاد می‌زنند “به خدا هیچ‌گاه حسین (ع) را فراموش نمی‌کنیم».

ثبت آئین‌هایی که بوی عشق می‌دهد

آئین‌های عاشورایی در ایران اسلامی هرکدام در نوع خود منحصربه‌فرد بوده که تاکنون تعدادی از آئین‌ها در فهرست میراث معنوی ایران نیز به ثبت رسیده است. در این میان استان مازندران با ثبت ۲۰ آئین عاشورایی در فهرست آثار ملی ناملموس و معنوی از استان‌های جلودار کشور در این زمینه است.

فرزین حق‌پرست مدیرکل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی هم از ثبت ۹ آیین عاشورایی استان به‌عنوان میراث ناملموس در فهرست آثار ملی خبر داده و عزاداری تیمچه مظفریه تبریز، مشعل گردانی روستای شیشوان عجب شیر، تخته زنی روستای فیروز سالار آذرشهر، شاخسی- واخسی(شاه حسین- وای حسین) تبریز، علم‌گردانی روستای سیه سران جلفا، شبیه‌خوانی شهر بخشایش، علم بندی و الله الله حسینا و اینا شهرستان مراغه و شمع گذاری (شمع پایلاما) را ازجمله این آیین‌ها اعلام کرده است.

۱۲ آئین عاشورایی استان مرکزی نیز در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است، موضوعی که مدیرکل میراث فرهنگی این استان اعلام کرده و گفته است: تعزیه سیار اراک، وفس و گرکان، تعزیه تفرش، آئین نخل گردانی شهرهای خمین، تفرش و نراق، مراسم علم‌گردانی روستاهای هزاوه و عزالدین، آئین علم بران تفرش و نخل بران منطقه ترخوران تفرش و همچنین مراسم چغچغه زنی روستای انجدان ازجمله این آئین‌ها است.

استان البرز هم ۶ آئین عاشورایی خود را ثبت ملی کرده و به گفته عبدالناصر میرچی مدیرکل میراث فرهنگی استان البرز حالا پرونده تعزیه سنتی “کلاک» کرج را برای ثبت ملی آماده می‌کند.

لرستانی‌ها هم آئین گِل‌مالی و مراسم روز عاشورای خرم‌آباد و سقاخانه‌های بروجرد را ثبت ملی کرده‌اند.

همچنین عزاداری و سوگواری هیئت‌های مذهبی در حرم‌های اهل‌بیت ازجمله حرم مطهر امام رضا(ع)، حرم مطهر حضرت معصومه(س)، حرم حضرت احمد بن موسی، حرم عبدالعظیم حسنی، مسجد مقدس جمکران و… نیز هرساله پرشور برگزار می‌شود.

علاوه بر آئین‌های عاشورایی آواهای قومی و عشایری نظیر پاوه موری(کرمانشاه)، مارضایی(دزفول)، مور (لرستان)، شروه (بوشهر)، مصیبت‌نامه آذربایجان، سرکوهی(فارس)، عباس خوانی(مازندران)، غمونه(کهگیلویه و بویراحمد)، سوگینه خراسانی، سرو و گاه گریو (بختیاری) نیز بهانه‌ای برای عرض ارادت مردم ایران اسلامی به ساحت ابا عبدالله الحسین(ع) فراهم کرده است.

در جدول زیر تعدادی از آئین‌های عاشورایی هر منطقه از ایران اسلامی آمده است، هرچند که تنوع آئین‌ها در این بخش به وسعت همه روستاها و شهرهای کشورمان است و در اینجا جای بسیاری از آیین ها خالی است.

برخی از آئین‌های عاشورایی اقوام ایرانی

نام آئین

محل برگزاری

توضیحات

سیاه‌پوش شدن بزرگ‌ترین بازار مسقف ایران

آذربایجان شرقی – بازار تبریز

آیین عزاداری ویژه بازار تبریز به یکی از زیباترین و قدیمی‌ترین مراسم‌های عزاداری در کل کشور تبدیل‌شده که از هشتم تا ۱۲ محرم برگزار می‌شود.

شال باغلاماق

آذربایجان شرقی- ایلخچی

مراسم پخت و پخش احسان یکی از آیین‌های محرمی مردم شهر ایلخچی آذربایجان شرقی است. پخت نان به‌صورت سنتی یکی از مهم‌ترین بخش‌های این آئین است که خادمان مساجد احسان را به در منزل آن‌ها تحویل می‌دهند تا مریضان نیز از این سفره متبرک بی‌نصیب نمانند.

تخته چالانار

آذربایجان شرقی- ایلخچی

صبح اول محرم آغازگر مراسم “تخته زنی» است، که با درآوردن صدای دوتکه چوب هم‌شکل در موقع صبح اعلان شروع عزای حضرت امام حسین (ع) و شهدای کربلا محسوب می‌شود.

طشت گذاری

آذربایجان غربی

در این آیین طشت‌های آب به نشانه آب فرات بر دوش ریش‌سفیدان هر محله به مسجد حمل و بعد از طواف مسجد، طشت‌ها در جای مخصوص خود قرارگرفته و با خواندن دعای مخصوص طشت گذاری، پر از آب می‌شود که

از این طشت‌ها بیشتر عزاداران، مقداری آب به‌عنوان تبرک و برای برآورده شدن حاجتشان برمی‌دارند.

آیین ۹۰۰ ساله نخل گردانی

اصفهان – نطنز

آیین نخل‌ گردانی در دو مرحله طی تاسوعا و عاشورا انجام می‌شود. در شب عاشورا پیرمردان نخل را با پارچه‌های مشکی و عبارات یا اباعبدالله و ثارالله تزئین می‌کنند و ظهر عاشورا که مردم در میدان امام حسین این شهر جمع می‌شوند نخل وارد میدان شده و همگی بر مصائب اباعبدالله حسین (ع) اشک ماتم می‌ریزند.

چاووش‌خوانی

اصفهان – کاشان

یکی از رسوم عزاداری در کاشان حرکت هیئت‌های مختلف از مرکز هیئت تا بازار و برپایی مراسم عزاداری در این مکان است. نخستین دسته عزاداری که به بازار می‌رود، به نام چاووش عزا است که در آخرین روز ذی‌الحجه یعنی یک روز قبل از شروع ماه محرم به بازار شهر می‌آید و مردم را از فرارسیدن ماه محرم مطلع می‌کند.

شبیه‌خوانی

اصفهان – نایین

مراسم شبیه‌خوانی و تعزیه‌داری روستاي بافران نايين در نوع خود بی‌نظیر و ديدني است؛ اين مراسم در روز عاشورا برگزار می‌شود.

شمع گردانی

اردبیل

این آئین بيش از هزار سال در اردبيل قدمت داشته و در زبان ترکي و محلي به نام “شمع ‌پايلاما” معروف است. عزاداران حسيني بعد از هشت روز عزاداري در مساجد و خیابان‌ها و محلات اردبيل در روزي که منتسب به علمدار رشيد کربلا، حضرت ابوالفضل (ع) است اقدام به روشن کردن شمع مي‌کنند و در سوگ آن علمدار رشيد بر سر و سينه مي‌زنند.

تعزیه‌خوانی

البرز – برغان

ر وستای بَرغان را همگان با اجرای تعزیه با قدمتی بیش از ۵۰۰ سال می‌شناسند به‌طوری‌که تعزیه در این روستا به میراثی پایدار تبدیل‌شده است.

چمر

ایلام

در این مراسم آهنگ عزا به‌وسیله سرنا و دهل نواخته می‌شود و نوحه‌خوانان به زبان محلی به خواندن و سرایش اشعار و آوازهایی به ذکر دلاوری‌ها سپاه امام حسین(ع) می‌پردازند.

سنج و دمام زنی

بوشهر

در ماه محرم مردم به سینه‌زنی و عزاداری می‌پردازند و سینه‌زن‌ها به‌صورت دایره درمی‌آیند و نوحه‌خوان‌ها نوحه می‌خوانند و همراه با آن طبل و سنج و شیپور هم می‌زنند که معروف‌ترین آن “دمام» است.

حرکت کاروان نمادین اسرای کربلا

تهران – ورامین

حرکت کاروان نمادین اسرای کربلا همزمان با دوازدهم ماه محرم ازجمله برنامه‌هایی است که طی سال‌های اخیر با حضور پرشور مردم در شهرستان ورامین برگزار و به ثبت ملی نیز رسیده است.

خیمه سوزانی

چهارمحال و بختیاری

برپایی خیمه و آتش زدن آن در ایام ماه محرم و بازسازی روز عاشورا ازجمله آئین‌های این منطقه از ایران است.

مشعل گردانی، سنگ‌زنی، هفت منبر

خراسان جنوبی

تاکنون ۳۰ مورد از آثار معنوی استان در فهرست آثار معنوی کشور به ثبت رسیده که از این تعداد ۱۰ مورد مربوط به محرم و فرهنگ عاشورا است.

خطبه‌خوانی

خراسان رضوی

در این مراسم تمامی خدمه و حفاظ آستان قدس رضوی، جمع می‌شوند و شمع به دست می‌گیرند و مراسم خاصی در صحن انقلاب با حضور مردم و دسته‌های عزاداری برگزار می‌كنند.

صلات

خراسان رضوی

مراسم سنتی صلات که سابقه ۳۰۰ ساله در حرم مطهر رضوی دارد به معنای دعوت به عزاداری و آواز دادن برای شروع عزاهای عمومی است که همه‌ساله در ابتدای ماه محرم بر گلدسته‌های حرم مطهر رضوی برگزار می‌شود.

شبیه‌خوانی

خراسان شمالی

در دهه نخست ماه محرم شبيه‌خواني‌هايي كه در اين استان برگزار مي‌شد غالباً مربوط به وقايع عاشورا و روزهاي نخست واقعه محرم سال ۶۱ هجري است.

مراسم حسینه اعظم زنجان

زنجان

روز هشتم محرم یوم العباس روزی که اجتماع باشکوه و غرورآفرین شیعیان در عزای امام حسین (ع) برپا می‌شود اجتماعی که باشکوه‌ترین اجتماع حسینیان جهان محسوب می‌شود.

آئین سنتی “یاعباس یاعباس»

سمنان – شاهرود

نحوه سینه‌زنی منحصربه‌فرد مردم شاهرود در آئین سنتی “یا عباس یا عباس»، باعث مطرح‌شدن آن در سراسر کشور شده است چراکه این‌گونه حرکات پا، دست و کمرگیری از عزادار، در کمتر جایی سابقه دارد.

سقاخوانی و گلدسته گردانی

سیستان و بلوچستان

مردم سیستان از گذشته در نخستین روز آغاز ماه محرم با پوشیدن جامه سیاه و برافروختن مشعل، چراغ و یا گلدسته با برگزاری مراسمی بانام “گلدسته گردانی» به‌عنوان آغاز قیام امام حسین(ع) به استقبال این ماه می‌روند.

تعزیه

قزوین

تعزیه‌های شهرستان‌های بوئین‌زهرا، تاکستان، البرز و قزوین با برخورداری از نسخه‌هایی اصیل، تسلط تعزیه‌خوانان و بانیان آن بر اجرای این هنرنمایشی و آیینی متمایزتر از سایر نواحی این استان و کشور هستند.

گل گیران

کردستان – بیجار

گل گیران مراسمی است که به گفته افراد محلی از گذشته‌های دور تاکنون و هرسال باشکوه خاصی در شهر بیجار برگزار می‌شود و عزاداران حسینی در این روز با گذاشتن گل بر سر غربت اهل‌بیت امام حسین (ع) ویاران باوفایش را در صحرای کربلا روایت می‌کنند.

چهل‌منبران

کرمان

مردم در روز عاشورا اعتقاددارند با روشن کردن چهل شمع در چهل محل حاجت‌روا می‌شوند.

سنت فقايت

کرمانشاه

كساني در نقش سقا با مشک‌های آب (كُنه) به ياد شهدای كربلا در بين عزاداران و هيئات حركت كرده و به عزاداران حسيني آب می‌دهند

آیین تعزیه‌خوانی سنتی سوق

کهگیلویه و بویراحمد

آیین تعزیه‌خوانی سنتی سوق که سابقه ۱۰۰ ساله در شهر سوق از توابع شهرستان کهگیلویه دارد در سال ۹۰ در فهرست میراث معنوی کشور ثبت شد.

طوق بندان

گلستان

طوق بندان که عنوان اصلی آن، پاطوقی است از دو بخش طوق شوران و طوق بندان تشکیل‌شده که به پاطوقی ختم می‌شود. طوق‌ها علم‌های یک شاخه عمودی هستند که از قطعات مختلفی مانند چوب پنج‌متری و یک سری قطعات برنجی و فلزی که آیات مختلف بر روی آن حکاکی شده است، تشکیل‌شده‌اند.

زاره زاره

گیلان

در این مراسم که سحرگاه عاشورا اجرا می‌شود، زنان و دختران به دنبال نوحه‌خوانی و ذکر مصیبت اباعبدالله (ع) به همدردی با فرزندان و زنان کاروان کربلا پرداخته و یاد رنج‌های آنان را در سحرگاه دهم محرم زنده نگاه می‌دارند.

گِل‌مالی

لرستان

لرستانی‌ها هرساله با فرارسیدن دهم محرم، با درست کردن حوضچه‌های گِل و گِل مالی کردن خود، عزادار بودن و اوج اندوه خود را برای سید و سرور شهیدان ابراز می‌کنند. آیینی که فقط در لرستان اجرا می‌شود.

پیرعلم

مازندران

پیر علم نماد توسل به علمدار کربلاست و طنین نوای مداحان دوباره در فضا می‌پیچد که فریاد از غریبی حسین و خاندانش سر می‌دهند. هم‌زمان با آیین پیرعلم، بساط نذری در کلوده برپا می‌شود تا با آن زائرانی که به عشق امام حسین (ع) در این مراسم شرکت کرده‌اند، پذیرایی شوند.

علم‌گردانی

مرکزی

آیین مذهبی علم‌گردانی توسط هیئت سادات روستای هزاوه اجرا می‌شود و این مراسم با بیرون آوردن علم از محل نگهداری آن در امامزاده احمد(ع) روستای هزاوه در شب اول ماه محرم آغاز می‌شود.

علم شمشیری

هرمزگان – قشم

آیین سنتی “علم شمشیری» بیش از ۹۰۰ سال در قشم سابقه دارد و علمی که خاص این مراسم در نظر گرفته‌شده، هم‌زمان با هفتم محرم به‌طرف روستای “حمیری» در هفت کیلومتری قشم به حرکت درمی‌آید.

آیین سقایی

همدان

از مراسم‌های شاخص عزاداری سرور و سالار شهیدان در استان همدان برگزاری آیین سقایی است که هنوز هم در تاسوعا و عاشورای حسینی پابرجاست و مردانی سیاه‌پوش و جام به دست پای‌برهنه و با چشمی گریان و گل‌اندود با ذکری حزین به عزاداری در خیابان می‌پردازند.

جوش‌زنی (جوش دور)، شَدًه‌بندی و شَدًه‌گردانی، زنجیرزنی (جفتی)

یزد – ابرکوه

هیئت‌های عزاداری ابرکوه هرکدام هیئت زنجیرزنی مجزا دارند که در مقابل هیئت‌های عزاداری آن محله همراه بانوای موسیقی سنتی محرم ابرکوه که قبل از این به ثبت آثار معنوی رسیده است، حرکت می‌کنند.

یک کارشناس مردم‌شناسی در گفتگو با مهر با یادآوری اینکه ایران اسلامی دارای قومیت‌های مختلفی اعم از ترک و لر و کرد و فارس و عرب و … است می‌گوید: به دلیل تنوع قومیت آداب‌ورسوم متفاوتی نیز در جای‌جای کشورمان حاکم است.

فریبا نعمتی ادامه می‌دهد: هرچند اکنون برگزاری برخی آئین‌های سنتی کمرنگ شده است اما همچنان در بسیاری از نقاط کشور آئین‌های عاشورایی قوام و دوام خود حفظ کرده‌اند و استمرار دارند.

آئین‌هایی برای جای‌جای ایران اسلامی

وی به برخی آئین‌های مشترک در استان‌های مختلف اشاره‌کرده و با یادآوری اینکه با نزدیک شدن به ماه محرم مردم به تمیز کردن مساجد و حسینیه‌ها می‌پردازند اضافه می‌کند: مردم برای عزاداری سردرِ خانه‌ها را با پرچم‌های مشکی که بر روی آن‌ها شعارهای عاشورایی نوشته‌شده می‌پوشانند به‌نوعی که شهرها جامه‌ی سیاه بر تن می‌کنند.

ایران اسلامی دارای قومیت‌های مختلفی اعم از ترک و لر و کرد و فارس و عرب و … است و به دلیل تنوع قومیت آداب‌ورسوم متفاوتی نیز در جای‌جای کشورمان حاکم است. این کارشناس مردم‌شناسی سازمان میراث فرهنگی حضور روحانیون و مبلغان مذهبی، نوحه‌خوانی و سینه‌زنی را از دیگر آئین‌هایی می‌داند که در عمده استان‌ها برگزار می‌شود و ادامه می‌دهد: به‌طورمعمول مداحان در دهه اول ماه محرم هرروز به خواندن مرثیه یکی از شهدای کربلا می‌پردازند.

نعمتی می‌گوید: با نزدیک شدن به تاسوعا و عاشورا عزاداری و نوحه‌خوانی در شهرها و روستاها به اوج خود می‌رسد و دسته‌های عزاداران وارد کوچه و خیابان‌ها می‌شوند.

سنت “نذری دادن» از دیگر آداب رایج در مناطق مختلف ایران اسلامی در ایام محرم است، موضوعی که نعمتی به آن اشاره‌کرده و یادآور می‌شود: نذری در هر شهر و نقطه ایران با توجه به آداب خاص آن منطقه پخته و توزیع می‌شود. آب‌گوشت، حلیم، شله‌زرد و آش ازجمله غذاهای نذری است که در این ایام پخته می‌شود و البته کسانی که استطاعت مالی دارند گوسفند یا گوساله قربانی می‌کنند.

این کارشناس مردم‌شناسی سازمان میراث فرهنگی تعزیه‌خوانی و شبیه‌خوانی را از دیگر آئین‌هایی می‌داند که در شهرهای مختلف برگزار می‌شود و از هر شهری به شهر دیگر نیز در نوع خود دارای نکات متمایزی نسبت به یکدیگر است.

نعمتی در مورد تعزیه‌خوانی هم توضیح می‌دهد که افراد تعزیه‌خوان به دو گروه موافق و مخالف تقسیم می‌شوند و با پوشش و ابزارهای خاص خود که شامل نیزه، شمشیر، کلاه‌خود و چکمه است وارد میدان می‌شوند و روایت‌هایی از عاشورا را برای مخاطب به نمایش درمی‌آورند.

وی میدان مرکزی روستاها را ازجمله مکان‌هایی می‌داند که به‌طورمعمول تعزیه در آنجا اجرا و هرروز تعزیه یکی از شهدای کربلا روایت می‌شود.

نعمتی مراسم شام غریبان را از دیگر آئین‌های مشترکی عنوان می‌کند که در هر استان به سبک و سیاق آن استان برگزار می‌شود و می‌گوید: به‌طورمعمول در این آئین مردم شمع روشن کرده و با کاروان برگشته از کربلا و زینب کبری همدردی می‌کنند.

عرض ارادت…

بنابراین گزارش، “آئین عاشورایی» عرض ارادت است، اینجا نقل نام و نشان نیست، نقل عشق و محبت است، دور و نزدیک ندارد،اینجا همه پیوند می‌خورند به او که مایه وصل است و کشتی نجات، پیوند می‌خورند و پیوند می‌دهند، زنجیره می‌شوند و همه ایران می‌شود عرض ارادت؛ آری حسین جان! اینجا قصه لب‌تشنه‌ات تا دوردست‌ها رسیده است.

This entry passed through the Full-Text RSS service – if this is your content and you’re reading it on someone else’s site, please read the FAQ at fivefilters.org/content-only/faq.php#publishers.